تکنیکهای غلبه بر ترس از نوشتن
تکنیکهای غلبه بر ترس از نوشتن
ترس از نوشتن یکی از رایجترین موانعی است که بسیاری از نویسندگان، حتی نویسندگان حرفهای، تجربه میکنند. این ترس معمولاً در قالبهایی مثل «نکند خوب از کار درنیاید؟»، «نکند مسخره شوم؟»، «از کجا شروع کنم؟» و «هنوز آماده نیستم» خودش را نشان میدهد. نتیجه این ترس، به تعویق افتادن، خودخوری و در نهایت دور شدن از مسیر نویسندگی است. اما حقیقت این است که نوشتن مهارتی است که تنها با عمل کردن بهتر میشود. در ادامه، تکنیکهایی عملی و قابل اجرا برای غلبه بر این ترس ارائه میشود.
۱. پذیرش اینکه ترس طبیعی است
اولین قدم این نیست که ترس را حذف کنیم، بلکه پذیرفتن آن است. تقریباً تمام نویسندگان در شروع هر متن تازه دچار اضطراب میشوند. این احساس نشانه ضعف نیست؛ نشانه اهمیت دادن است. وقتی این را بپذیری، نیازی نیست با خودت بجنگی؛ فقط باید حرکت کنی.
جمله کلیدی: ترس بخشی از فرایند نوشتن است، نه مانع آن.
۲. نوشتن نسخهٔ اولیه بدون قضاوت
بزرگترین قاتل نوشتن، «ویرایش همزمان» است. مغز نمیتواند همزمان خلاق و منتقد باشد.
قانون طلایی:
ابتدا فقط بنویس. بعداً اصلاح کن.
نسخهٔ اول فقط برای شماست. کسی نمیبیند. اجازه بده جملهها خام و شلخته باشند. زیبایی بعداً ساخته میشود.
۳. شروع با متنهای کوچک
گاهی مشکل «شروع کردن» از بزرگی پروژه میآید. به جای اینکه بگویی «رمان باید بنویسم»، از یک تکه کوچک شروع کن:
- یک صحنه کوتاه
- یک گفتگو بین دو شخصیت
- توصیف یک مکان
- یک پاراگراف از ذهن شخصیت اصلی
نوشتن رمان هم مثل ساختن ساختمان است: آجر به آجر.
۴. تعیین «زمان نوشتن» نه «حال نوشتن»
اگر منتظر «حال نوشتن» بمانی، معمولاً هیچ اتفاقی نمیافتد. نویسنده حرفهای منتظر احساس نمیماند.
یک زمان ثابت کوتاه انتخاب کن:
۳۰ دقیقه در روز.
حتی اگر نتیجهاش چند جمله باشد.
استمرار، نه حجم نوشته، مهم است.
۵. تبدیل ترس به سوخت
گاهی ترس دقیقاً نقطهای است که باید دربارهاش نوشت. اگر موضوعی تو را میترساند، یعنی آنجا چیزی برای کشف وجود دارد. به جای فرار، بنویس:
- «از چه میترسم؟»
- «اگر اشتباه کنم چه میشود؟»
- «بدترین نتیجه ممکن چیست؟»
وقتی ترس را روی کاغذ بیاوری، قدرتش کم میشود.
۶. مطالعه هدفمند، نه فرارگونه
بعضیها برای فرار از نوشتن، دائماً کتاب میخوانند. مطالعه باید الهام بدهد، نه جایگزین نوشتن شود.
پس هر بار که خواندی و جرقهای در ذهنت روشن شد، بلافاصله چند خط بنویس. واکنش به متنها، نقطه شروع عالی است.
۷. نوشتن برای یک نفر مشخص
گاهی ترس از «قضاوت عموم» باعث قفل شدن میشود. به جای اینکه برای دنیا بنویسی، برای «یک مخاطب مشخص» بنویس:
- دوست مورد اعتمادت
- شخصیت خیالی
- یا حتی نسخهای از خودت در آینده
وقتی مخاطب شفاف شود، زبان و صدایت نیز شفاف میشود.
۸. یادآوری اینکه «نوشتن یک مسیر است، نه مسابقه»
هیچکس با اولین متنش نویسنده بزرگ نشده. همه پیشرفتها از دل تلاش، سقوط، بازنویسی و دوباره آغاز کردن میآید.
کار تو این نیست که کامل باشی؛ کار تو این است که ادامه بدهی.
جمعبندی
ترس از نوشتن، دشمن پنهانی نویسندگان است؛ اما شکستناپذیر نیست. با پذیرش ترس، نوشتن نسخههای خام، شروع کوچک، تعیین زمان ثابت، تبدیل ترس به سوخت و تمرین مستمر میتوان بر این مانع غلبه کرد. نویسندگی مهارتی است که در «عمل» شکل میگیرد؛ نه در انتظارِ کامل شدن.
به یاد داشته باش:
متنی که نوشته شود، حتی اگر متوسط باشد، ارزشمندتر از متن فوقالعادهای است که هرگز نوشته نمیشود.
